In this chapter, we learn the halachos of how a Yid must distance himself from the avodah zarah of the non-Jews around him, specifically regarding business dealings and social interactions during their holidays. Hashem wants us to be a holy nation, so the Chachamim put safeguards in place to ensure we do not assist them in their idol worship or cause them to offer thanks to their false deities.
We will also learn about the prohibitions against selling items that could be used directly for avodah zarah, as well as dangerous items like weapons that could bring harm to the public. The Rambam guides us in how to navigate these halachos in Eretz Yisrael versus Chutz la'Aretz, and how to handle situations where we must maintain peaceful relations with the local government.
אִין דֶּעם קַאפִּיטְל לֶערְנֶען מִיר דִּי הֲלָכוֹת װִי אַזֹוי אַ אִיד דָּארְף זִיךְ דֶּערְװַייטֶערְן פֿוּן דִּי עֲבוֹדָה זָרָה פֿוּן דִּי גּוֹיִם אַרוּם אִים, סְפֶּעצְיֶעל בְּנוֹגֵעַ מַשָּׂא וּמַתָּן אוּן גֶעזֶעלְשַאפְֿטְלֶעכֶע בַּאצְיַאוּנְגֶען אִין זֵייעֶרֶע חַגִּים. הַשֵּׁם וִויל אַז מִיר זַאלְן זַיין אַ עַם קָדוֹשׁ, דֶּערִיבֶּער הָאבְּן דִּי חֲכָמִים גֶעשְׁטֶעלְט גְּדֵרִים אוּן סְיָגִים זִיכֶער צוּ מַאכְן אַז מִיר הֶעלְפְֿן זֵיי נִישְׁט אִין זֵייעֶר עֲבוֹדָה זָרָה אוּן מִיר בְּרֶענְגֶען זֵיי נִישְׁט צוּ דַּאנְקֶען זֵייעֶרֶע אַפְֿגֶעטֶער.
מִיר וֶועלְן אױךְ לֶערְנֶען דִּי אִסּוּרִים פֿוּן פַֿארְקוֹיפְֿן זַאכְן וָואס קֶענֶען גֶענוּצְט וֶוערְן דִּירֶעקְט פֿאַר עֲבוֹדָה זָרָה, װִי אױךְ גֶעפֶֿערְלִיכֶע זַאכְן װִי וַואפְּן וָואס קֶענֶען בְּרֶענְגֶען הֶיזֶק פֿאַרְן צִיבּוּר. דֶּער רַמְבָּ
שְׁלֹשָׁה יָמִים לִפְנֵי חַגָּם שֶׁל עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים
For three days before the festival of worshipers of stars,
דרַיי טעג פֿאַר דעם יוֹם טוֹב פֿוּן עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים,
אָסוּר לִקַּח מֵהֶם וְלִמְכֹּר לָהֶם דָּבָר הַמִּתְקַיֵּם,
it is forbidden to buy from them and to sell to them a thing that endures, because they might go and thank their idols for this successful transaction on their festival,
איז אָסוּר צוּ קוֹיפֿן פֿוּן זֵיי אוּן צוּ פֿאַרקוֹיפֿן צוּ זֵיי אַ זאַך וואָס הַאלט זִיךְ, וַוייל זֵיי קענען גֵיין דַאנקען זֵייערע אַפֿגעטער פֿאַר דעם געלונגענעם געשעפֿט אױף זֵייער יוֹם טוֹב,
לִלְווֹת מֵהֶן וּלְהַלְווֹתָם,
and it is likewise forbidden to borrow from them and to lend to them,
אוּן עס אִיז אױך אָסוּר צוּ בּאָרגן פֿוּן זֵיי אוּן זֵיי צוּ לֵייען,
לִפָּרַע מֵהֶן וְלִפְרֹעַ לָהֶם
and to collect payment from them and to pay to them
אוּן צוּ מַאנען צַאלונג פֿוּן זֵיי אוּן צוּ בּאַצאָלן פֿאַר זֵיי
מִלְוֶּה בִּשְׁטָר אוֹ עַל הַמַּשְׁכּוֹן
a loan with a document or upon a collateral, as these are secure debts and collecting them brings them joy;
אַ חוֹב מִיט אַ שטר אָדער אױף אַ מַשכּוֹן, וִויבּאַלד דאָס זענען פֿאַרזִיכערטע חוֹבוֹת אוּן דאָס אֵיינקאַסירן בּרענגט זֵיי שִׂמחה;
אֲבָל מִלְוֶּה עַל פֶּה נִפְרָעִין מֵהֶן
but a loan by mouth we collect from them even during these three days,
אָבער אַ חוֹב אױף פֶּה מַאנט מען אָפּ פֿוּן זֵיי אַפֿילוּ אִין דִי דאָזִיגע דרַיי טעג,
מִפְּנֵי שֶׁהוּא כְּמַצִּיל מִיָּדָם.
because that it is like saving money from their hand, since an oral loan is difficult to collect later.
וַוייל דאָס אִיז וִוי רַאטעווען געלט פֿוּן זֵייער הַאנט, וִויבּאַלד אַ חוֹב אױף פֶּה אִיז שווער שפּעטער אֵיינצוּמַאנען.
וּמֻתָּר לִמְכֹּר לָהֶן דָּבָר שֶׁאֵינוֹ מִתְקַיֵּם
And it is permitted to sell to them a thing that is not enduring,
אוּן עס אִיז מוּתּר צוּ פֿאַרקוֹיפֿן פֿאַר זֵיי אַ זאַך וואָס הַאלט זִיךְ נִישט,
כְּגוֹן יְרָקוֹת וְתַבְשִׁיל עַד יוֹם חַגָּם.
such as vegetables and a cooked dish, and this may be done until the day of their festival itself.
וִוי לְמָשָׁל גְרִינצַייג אוּן אַ געקאָכטע מַאכל, אוּן דאָס מעג מען טאָן בִּיז דעם טאָג פֿוּן זֵייער יוֹם טוֹב אַלֵיין.
בַּמֶּה דְּבָרִים אֲמוּרִים בְּאֶרֶץ יִשְׂרָאֵל
In what words are said? This restriction of three days applies in the Land of Yisrael;
אִין וואָס פֿאַר אַ דְבָרִים זענען געזאָגט געוואָרן? דִי דאָזִיגע בּאַגרענִיצוּנג פֿוּן דרַיי טעג אִיז חָל אִין אֶרֶץ יִשׂרָאֵל;
אֲבָל בִּשְׁאָר אֲרָצוֹת אֵינוֹ אָסוּר אֶלָּא יוֹם חַגָּם בִּלְבַד.
but in the rest of lands it is not forbidden except on the day of their festival alone.
אָבער אִין דִי אִיבּערִיגע לענדער אִיז עס נִישט אָסוּר נאָר אִין דעם טאָג פֿוּן זֵייער יוֹם טוֹב אַלֵיין.
עָבַר וְנָשָׂא וְנָתַן עִמָּהֶן בְּאוֹתָן הַשְּׁלֹשָׁה יָמִים
If he transgressed and conducted business and gave with them during those three days,
אױב ער הָאט עוֹבֵר געווען אוּן געהאַנדלט מִיט זֵיי אִין דִי דאָזִיגע דרַיי טעג,
הֲרֵי זֶה מֻתָּר בַּהֲנָאָה.
behold this is permitted for benefit after the fact.
אִיז דאָס מוּתּר בַּהֲנָאָה בְּדִיעֲבַד.
וְהַנּוֹשֵׂא וְנוֹתֵן בְּיוֹם חַגָּם עִמָּהֶן
And one who conducts business and gives on the day of their festival with them,
אוּן דער וואָס הַאנדלט מִיט זֵיי אִין דעם טאָג פֿוּן זֵייער יוֹם טוֹב אַלֵיין,
הֲרֵי זֶה אָסוּר בַּהֲנָאָה:
behold this is forbidden for benefit.
אִיז דאָס אָסוּר בַּהֲנָאָה.
וְאָסוּר לִשְׁלֹחַ דּוֹרוֹן לְכוּתִי בְּיוֹם אֵידוֹ
And it is forbidden to send a gift to a non-Jew on the day of his holiday, because he might use it to thank his idol,
אוּן עֶס אִיז אָסוּר צוּ שִׁיקְן אַ מַתָּנָה פַאר אַן עֲבוֹדָה זָרָה דִינֶער אִין דֶעם טָאג פוּן זַיין חַגָא, וַוייל עֶר קֶען עֶס נוּצְן צוּ דַאנְקֶען זַיין עֲבוֹדָה זָרָה,
אֶלָּא אִם כֵּן נוֹדַע לוֹ שֶׁאֵינוֹ מוֹדֶה בַּעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים וְאֵינוֹ עוֹבְדָהּ.
unless it is known to him that this non-Jew does not acknowledge the worship of stars and he does not worship it.
אוֹיסֶער אוֹיבּ עֶס אִיז בַּאקַאנְט פַאר אִים אַז דֶער דָאזִיגֶער גוֹי אַנֶערְקֶענְט נִישְׁט אִין עֲבוֹדָה זָרָה אוּן עֶר דִינְט עֶס נִישְׁט.
וְכֵן כּוּתִי שֶׁשָּׁלַח דּוֹרוֹן לְיִשְׂרָאֵל בְּיוֹם חַגּוֹ
And similarly, a non-Jew who sent a gift to a Jew on the day of his festival,
אוּן אַזוֹי אוֹיךְ, אַן עֲבוֹדָה זָרָה דִינֶער וָואס הָאט גֶעשִׁיקְט אַ מַתָּנָה פַאר אַ אִיד אִין דֶעם טָאג פוּן זַיין חַגָא,
לֹא יְקַבְּלֶנּוּ מִמֶּנּוּ.
the Jew should not accept it from him, so as not to make him happy on his holiday.
דֶער אִיד זָאל עֶס נִישְׁט אָנְנֶעמֶען פוּן אִים, כְּדֵי אִים נִישְׁט מְשַׂמֵחַ צוּ זַיין אִין זַיין חַגָא.
וְאִם חָשַׁשׁ לְאֵיבָה
And if he feared for ill-feeling and enmity if he refuses it,
אוּן אוֹיבּ עֶר הָאט מוֹרָא גֶעהַאט פַאר פַיינְטְשַׁאפְט אוֹיבּ עֶר וֶועט עֶס אָפְזָאגְן,
נוֹטְלוֹ בְּפָנָיו
he may take it in his presence to keep the peace,
מֶעג עֶר עֶס נֶעמֶען פַאר זַיין פָּנִים כְּדֵי צוּ הַאלְטְן שָׁלוֹם,
וְאֵינוֹ נֶהֱנֶה בּוֹ
and yet he may not benefit from it at all,
אוּן דַאךְ טָאר עֶר נִישְׁט הַנָאָה הָאבְּן דֶערְפוּן בִּכְלָל,
עַד שֶׁיִּוָּדַע לוֹ שֶׁזֶּה הַכּוּתִי אֵינוֹ עוֹבֵד כּוֹכָבִים וְאֵינוֹ מוֹדֶה בָּהּ:
until it becomes known to him that this non-Jew does not worship stars and does not acknowledge it.
בִּיז עֶס וֶוערְט אִים בַּאקַאנְט אַז דֶער דָאזִיגֶער גוֹי דִינְט נִישְׁט קַיין עֲבוֹדָה זָרָה אוּן עֶר אַנֶערְקֶענְט נִישְׁט אִין אִיר.
הָיָה אֵידָן שֶׁל אוֹתָן עַכּוּ"ם יָמִים הַרְבֵּה
If the festival of those idolaters was spread over many days,
אױב דער יום-טובֿ פֿון די עֲבוֹדָה זָרָה עַבְדִים איז געװען פֿאַרשפּרײט איבער פֿיל טעג,
שְׁלֹשָׁה אוֹ אַרְבָּעָה אוֹ עֲשָׂרָה
such as three or four or ten days,
װי דרײַ אָדער פֿיר אָדער צען טעג,
כָּל אוֹתָן הַיָּמִים כְּיוֹם אֶחָד הֵן
all of those days are like one single day,
אַלע די טעג זענען װי איין אײנציקער טאָג,
וְכֻלָּן אֲסוּרִין
and all of them are forbidden for business dealings,
און אַלע פֿון זײ זענען פֿאַרבאָטן פֿאַר געשעפֿטן,
עִם ג' יָמִים לִפְנֵיהֶן:
along with three days before them all.
צוזאַמען מיט דרײַ טעג פֿאַר זײ אַלע.
כְּנַעֲנִים עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים וּמַזָּלוֹת הֵם
The Canaanites are worshipers of stars and constellations
די כְּנַעֲנִים זענען עובדי כּוֹכָבִים וּמַזָּלוֹת.
וְיוֹם רִאשׁוֹן הוּא יוֹם אֵידָם.
and Sunday, the first day of the week, is the day of their festival.
און זונטיק, דער ערשטער טאָג פון דער וואָך, איז דער טאָג פון זייער יום-טוב.
לְפִיכָךְ אָסוּר לָתֵת וְלָשֵׂאת עִמָּהֶם בְּאֶרֶץ יִשְׂרָאֵל
Therefore, it is forbidden to give and to take in business with them in the Land of Yisrael
דעריבער, איז פאַרבאָטן צו געבן און צו נעמען אין געשעפט מיט זיי אין ארץ ישראל.
יוֹם חֲמִישִׁי וְיוֹם שִׁשִּׁי שֶׁבְּכָל שַׁבָּת וְשַׁבָּת
on the fifth day, Thursday, and the sixth day, Friday, that is in every week and week, as preparation days for their festival,
אויף דעם פינפטן טאָג, דאָנערשטיק, און דעם זעקסטן טאָג, פרייטיק, וואָס איז אין יעדער וואָך, ווי צוגרייטונגס-טעג פאַר זייער יום-טוב.
וְאֵין צָרִיךְ לוֹמַר יוֹם רִאשׁוֹן עַצְמוֹ שֶׁהוּא אָסוּר בְּכָל מָקוֹם.
and there is no need to say that the first day itself, Sunday, is forbidden to do business with them in every place, even outside the Land.
און מען דאַרף ניט זאָגן אַז דער ערשטער טאָג אַליין, זונטיק, איז פאַרבאָטן צו טאָן געשעפטן מיט זיי אין יעדן אָרט, אַפילו אויסער ארץ ישראל.
וְכֵן נוֹהֲגִין עִמָּהֶם בְּכָל אֵידֵיהֶם:
And so we conduct ourselves with them on all of their festivals, to restrict business beforehand.
און אַזוי פירן מיר זיך מיט זיי אויף אַלע זייערע יום-טובים, צו באַגרענעצן געשעפטן פריער.
יוֹם שֶׁמִּתְכַּנְּסִין בּוֹ עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים לְהַעֲמִיד לָהֶן מֶלֶךְ
A day that gather on it worshipers of stars to establish for themselves a king,
אַ טאָג וואָס עס קלײַבן זיך אויף אים עובדי כוכבים צו באַשטימען פאַר זיך אַ מלך,
וּמַקְרִיבִין וּמְקַלְּסִים לֵאלֹהֵיהֶם
and they sacrifice and praise to their gods,
און זײ בּרענגען קָרבָּנוֹת און לױבּן זײערע געטער,
יוֹם חַגָּם הוּא וַהֲרֵי הוּא כִּשְׁאָר חַגֵּיהֶם
the day of their festival it is, and behold it is like the rest of their festivals, and is subject to all the restrictions of a pagan holiday.
איז עס זייער יום-טובֿ, און עס איז ווי די איבעריקע פון זייערע יום-טובֿים, און עס גילטן אויף אים אַלע די באַגרענעצונגען פון אַ געצן-דינער יום-טובֿ.
אֲבָל עוֹבֵד כּוֹכָבִים שֶׁעוֹשֶׂה הוּא חַג לְעַצְמוֹ
But a worshiper of stars who makes he a festival for himself,
אָבער אַן עובד כוכבים וואָס ער מאַכט אַ יום-טובֿ פאַר זיך,
וּמוֹדֶה לְכוֹכָב שֶׁלּוֹ וּמְקַלְּסוֹ
and thanks the star his and praises it,
און ער דאַנקט זײַן שטערן און לויבט אים,
בְּיוֹם שֶׁנּוֹלַד בּוֹ
on the day that was born on it,
אין דעם טאָג וואָס ער איז געבוירן געוואָרן אויף אים,
וְיוֹם תִּגְלַחַת זְקָנוֹ אוֹ בְּלוֹרִיתוֹ
and the day of shaving of his beard or his hair-lock,
און דער טאָג פון גאָלן זײַן באָרד אָדער זײַן האָר-לאָק,
וְיוֹם שֶׁעָלָה בּוֹ מִן הַיָּם
and the day that he went up on it from the sea,
און דער טאָג וואָס ער איז אַרויפֿגעקומען אויף אים פון ים,
וְשֶׁיָּצָא מִבֵּית הָאֲסוּרִים
and that he went out from the house of the prisoners,
און וואָס ער איז אַרויס פון תּפיסה,
וְיוֹם שֶׁעָשָׂה בּוֹ מִשְׁתֶּה לִבְנוֹ וְכַיּוֹצֵא בָּאֵלּוּ
and the day that he made on it a feast for his son, and the like of these private celebrations,
און דער טאָג וואָס ער האָט געמאַכט אויף אים אַ סעודה פאַר זײַן זון, און ענלעכע צו די פּריוואַטע פײַערונגען,
אֵינוֹ אָסוּר אֶלָּא אוֹתוֹ הַיּוֹם וְאוֹתוֹ הָאִישׁ בִּלְבַד.
it is not forbidden except that day and that man alone.
איז עס נישט פאַרבאָטן אויסער יענעם טאָג און יענעם מענטש אַליין.
וְכֵן יוֹם שֶׁיָּמוּת לָהֶן בּוֹ מֵת וְיַעֲשׂוּהוּ חַג
And likewise, a day that dies for them on it a dead person and they make it a festival to commemorate him,
און אַזוי אויך, אַ טאָג וואָס עס שטאַרבט פאַר זיי אויף אים אַ טויטער און זיי מאַכן עס אַ יום-טובֿ צו אים געדענקען,
אוֹתָם הָעוֹשִׂים אֲסוּרִין אוֹתוֹ הַיּוֹם.
only those who make it a festival are forbidden to do business with on that day.
נאָר די וואָס מאַכן עס אַ יום-טובֿ זענען פאַרבאָטן צו טאָן געשעפטן מיט זיי אין יענעם טאָג.
וְכָל מִיתָה שֶׁשּׂוֹרְפִין בָּהּ כֵּלִים וּמְקַטְּרִים קְטֹרֶת
And any death that they burn at it vessels and burn incense,
און יעדער טויט וואָס מען פאַרברענט בײַ אים כּלים און מען ברענגט קטורת,
בְּיָדוּעַ שֶׁיֵּשׁ בָּהּ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים.
it is known that there is in it worship of stars.
איז באַקאַנט אַז עס איז דאָ אין אים עבודה זרה.
אֵין יוֹם הֶחָג אָסוּר אֶלָּא לְעוֹבְדֶיהָ בִּלְבַד.
Is not the day of the festival forbidden except to its worshipers alone.
איז נישט דער יום-טובֿ טאָג פאַרבאָטן אויסער נאָר פאַר די וואָס דינען אים אַליין.
אֲבָל אוֹתָם שֶׁשְּׂמֵחִים בּוֹ וְאוֹכְלִין וְשׁוֹתִין וּמְשַׁמְּרִין אוֹתוֹ
But those who rejoice on it and eat and drink and keep it
אָבער די וואָס פרייען זיך אויף אים און עסן און טרינקען און היטן אים,
מִפְּנֵי מִנְהָג אוֹ מִפְּנֵי כְּבוֹד הַמֶּלֶךְ
because of custom or because of the honor of the king,
צוליב מנהג אָדער צוליב כּבוד המלך,
אֲבָל הֵם אֵין מוֹדִין בּוֹ
but they do not thank it as a deity,
אָבער זיי דאַנקען אים נישט ווי אַ געטשקע,
הֲרֵי אֵלּוּ מֻתָּרִין לָשֵׂאת וְלָתֵת עִמָּהֶן:
behold these are permitted to give and to take with them.
זענען די מותר צו טאָן געשעפטן מיט זיי.
דְּבָרִים שֶׁהֵן מְיֻחָדִין לְמִין מִמִּינֵי עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים שֶׁבְּאוֹתוֹ מָקוֹם
Items that are designated for a type of the types of idol worship that is in that place,
זאכן וואס זענען באַשטימט פֿאַר אַ סארט פון די סארטן עבודה זרה וואס איז אין יענעם ארט,
אָסוּר לִמְכֹּר לְעוֹבְדֵי אוֹתָהּ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים שֶׁבְּאוֹתוֹ הַמָּקוֹם לְעוֹלָם.
it is forbidden to sell to worshipers of that idol worship that is in that place forever, because we must not assist them in their avodah zarah.
איז אסור צו פֿאַרקויפֿן צו עובדי עבודה זרה פון יענעם ארט אויף אייביק, ווייל מיר טארן זיי נישט העלפן אין זייער עבודה זרה.
וּדְבָרִים שֶׁאֵינָן מְיֻחָדִין לָהּ
And items that are not designated for it, meaning they can be used for mundane purposes as well,
און זאכן וואס זענען נישט באַשטימט דערפֿאַר, דהיינו, מען קען זיי אויך נוצן פֿאַר געוויינלעכע צוועקן,
מוֹכְרִין אוֹתָם סְתָם.
we sell them without specifying any purpose, and we do not need to assume they are buying them for idol worship.
פֿאַרקויפֿט מען זיי סתם.
וְאִם פֵּרֵשׁ הָעוֹבֵד כּוֹכָבִים שֶׁהוּא קוֹנֶה אוֹתָם לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
And if the idol worshiper specified that he is buying them for idol worship,
און אויב האט דער עובד כוכבים קלארגעשטעלט אז ער קויפֿט זיי פֿאַר עבודה זרה,
אָסוּר לִמְכֹּר לוֹ
it is forbidden to sell to him
איז אסור אים צו פֿאַרקויפֿן
אֶלָּא אִם כֵּן פְּסָלוֹ מִלְּהַקְרִיבוֹ לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים.
unless the seller disqualified it from offering it to idol worship, such as by making a blemish in an animal.
סיידן ער האט עס פֿאַרפּסולט פון מקריב זיין צו עבודה זרה, למשל, דורך מאכן א מום אין א בהמה.
לְפִי שֶׁאֵין מַקְרִיבִין חָסֵר לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים:
This is because they do not offer a blemished animal to idol worship, so it will no longer be used for their pagan service.
דאס איז ווייל מען איז נישט מקריב א חסר'דיקע בהמה צו עבודה זרה, ממילא וועט עס מער נישט גענוצט ווערן פֿאַר זייער פֿעיִשן דינסט.
הָיוּ מְעֹרָבִין
If they were mixed together,
אױב זעִנען זײ געװעִן געִמישט,
דְּבָרִים הַמְיֻחָדִין עִם דְּבָרִים שֶׁאֵין מְיֻחָדִין
articles that are designated for idolatry with articles that are not designated for it,
זאכן וואס זענען באַשטימט געווארן פאר עבודה זרה מיט זאכן וואס זענען נישט באַשטימט געווארן דערפאר,
כְּגוֹן לְבוֹנָה זַכָּה בִּכְלַל לְבוֹנָה שְׁחוֹרָה
such as high-quality pure frankincense which is used for idolatry, mixed within a batch of ordinary black frankincense,
צום ביישפּיל, ריינע לבונה וואס ווערט גענוצט פאר עבודה זרה, געמישט צווישן געוויינלעכע שווארצע לבונה,
מוֹכֵר הַכּל סְתָם
the merchant may sell the whole mixture to a non-Jew without specifying,
מעג דער סוחר פארקויפן דאס גאנצע געמיש צו א גוי אומבאַשטימט,
וְאֵין חוֹשְׁשִׁין שֶׁמָּא יְלַקֵּט הַזַּכָּה לְבַדָּהּ לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
and we do not suspect and say lest he will gather the pure frankincense alone for the purpose of worship of stars,
און מיר זאָרגן זיך נישט און מיר זאָגן חלילה װעט עֶר אױפֿקלױבן די רײנע לבונה אַלײן פֿאַר עבודה זרה,
וְכֵן כָּל כַּיּוֹצֵא בָּזֶה:
and so is the law for all cases similar to this.
און אַזױ איז דעֶר דין פֿאַר אַלע עֶנלעכע פֿאַלן צו דעֶם.
כְּשֵׁם שֶׁאֵין מוֹכְרִין לְעוֹבֵד כּוֹכָבִים דְּבָרִים שֶׁמַּחֲזִיקִין בָּהֶן יְדֵיהֶן לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
Just as we do not sell to an idolater items that strengthen their hands for idolatry, because we must not assist them in their sin,
פּונקט ווי מיר פֿאַרקויפֿן נישט קיין זאַכן צו אַן עובֿד כּוכבֿים וואָס פֿאַרשטאַרקן זייערע הענט פֿאַר עבֿודה זרה, ווײַל מיר טאָרן זיי נישט העלפֿן אין זייער זינד,
כָּךְ אֵין מוֹכְרִין לָהֶם דָּבָר שֶׁיֵּשׁ בּוֹ נֵזֶק לָרַבִּים
so we do not sell to them an item that has in it damage to the public, as they might use it to harm others,
אַזוי פֿאַרקויפֿן מיר זיי נישט קיין זאַך וואָס האָט אין זיך אַ שאָדן פֿאַר די רבים, ווײַל זיי קענען עס נוצן צו שאַטן אַנדערע,
כְּגוֹן דֻּבִּים וַאֲרָיוֹת וּכְלֵי זַיִן וּכְבָלִים וְשַׁלְשְׁלָאוֹת.
such as bears and lions, and weapons, and fetters and chains which can be used to bind captives.
אַזוי ווי בערן און לייבן, און וואָפֿנס, און פֿיס-קייטן און קייטן וואָס מע קען נוצן צו בינדן געפֿאַנגענע.
וְאֵין מַשְׁחִיזִין לָהֶם אֶת הַזַּיִן.
And we do not sharpen weapons for them, as this also assists them in preparing instruments of harm.
און מיר שאַרפֿן זיי נישט די וואָפֿנס, ווײַל דאָס העלפֿט זיי אויך צוגרייטן אינסטרומענטן פֿון שאָדן.
וְכָל שֶׁאָסוּר לְמָכְרוֹ לְעוֹבֵד כּוֹכָבִים
And anything that is forbidden to sell to an idolater
און אַלץ וואָס איז פֿאַרבאָטן צו פֿאַרקויפֿן צו אַן עובֿד כּוכבֿים
אָסוּר לְמָכְרוֹ לְיִשְׂרָאֵל הֶחָשׁוּד לִמְכֹּר לְעוֹבֵד כּוֹכָבִים.
is forbidden to sell to a Jew who is suspected of selling to an idolater, because we would be enabling the forbidden sale.
איז פֿאַרבאָטן צו פֿאַרקויפֿן צו אַ ייִד וואָס איז חשוד צו פֿאַרקויפֿן צו אַן עובֿד כּוכבֿים, ווײַל מיר וואָלטן דערמעגלעכט דעם פֿאַרבאָטענעם פֿאַרקויף.
וְכֵן אָסוּר לִמְכֹּר כְּלֵי נֵזֶק לְיִשְׂרָאֵל לִסְטִים:
And likewise, it is forbidden to sell weapons of damage to a Jewish bandit, as he will surely use them to terrorize and harm people.
און אַזוי אויך, איז פֿאַרבאָטן צו פֿאַרקויפֿן וואָפֿנס פֿון שאָדן צו אַ ייִדישן גזלן, ווײַל ער וועט זיי זיכער נוצן צו טעראָריזירן און שאַטן מענטשן.
הָיוּ יִשְׂרָאֵל שׁוֹכְנִים בֵּין הָעוֹבְדֵי כּוֹכָבִים
If Yisrael were dwelling among the worshippers of stars
אױב יִשְׂרָאֵל הָאֳבְּן גֶעװוֹינְט צְװִישְן דִי עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים,
וְכָרְתוּ לָהֶם בְּרִית
and they made with them a covenant of peace,
אוּן זֵיי הָאֳבְּן גֶעשְלָאסְן מִיט זֵיי אַ בּוּנְד פוּן שָלוֹם,
מֻתָּר לִמְכֹּר כְּלֵי זַיִן לְעַבְדֵי הַמֶּלֶךְ וְגֵיסוֹתָיו
it is permitted to sell weapons of armour to the servants of the king and his legions,
אִיז מוּתָּר צוּ פַארְקוֹיפְן װַאפְּן צוּ דִי קֶענִיגְס דִינֶער אוּן זֵיינֶע מִילִיטֶער,
מִפְּנֵי שֶׁעוֹשִׂים בָּהֶם מִלְחָמָה עִם צָרֵי הַמְּדִינָה לְהַצִּילָהּ
because that they make with them war with the enemies of the province to save it,
װֵײל זֵיי פִירְן מִיט זֵיי מִלְחָמָה קֶעגְן דִי שׂוֹנְאִים פוּן דֶער מְדִינָה צוּ רַאטֶעװֶען זִי,
וְנִמְצְאוּ מְגִנִּים עָלֵינוּ שֶׁהֲרֵי אָנוּ שְׁרוּיִין בְּתוֹכָם.
and they are found protecting us since we are dwelling in their midst.
אוּן עֶס װֶערְט גֶעפוּנֶען אַז זֵיי בַּאשִיצְן אוּנְדְז, װֵײל מִיר גֶעפִינֶען זִיךְ צְװִישְן זֵיי.
עִיר שֶׁיֵּשׁ בָּהּ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
A city that there is in it worship of stars,
א שטאָט וואו עס איז דא עבודה זרה,
מֻתָּר לְהַלֵּךְ חוּצָה לָהּ
it is permitted to walk outside of it,
אִיז מוּתָּר צוּ גֵיין אַרוֹיס פוּן אִיר,
וְאָסוּר לְהִכָּנֵס בְּתוֹכָהּ.
and it is forbidden to enter into its midst.
אוּן עֶס אִיז אָסוּר אַרַײְנְצוּגֵיין אִין אִיר.
הָיָה חוּצָה לָהּ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
If there was outside of it worship of stars,
אױב אִיז גֶעװֶען עֲבוֹדָה זָרָה אִינְדְרוֹיסְן פוּן אִיר,
מֻתָּר לְהַלֵּךְ בְּתוֹכָהּ:
it is permitted to walk in its midst.
אִיז מוּתָּר צוּ גֵיין אִין אִיר.
הַהוֹלֵךְ מִמָּקוֹם לְמָקוֹם
One who goes from one place to another place
אײנער װאָס גײט פֿון אײן אָרט צו אַן אַנדער אָרט
אָסוּר לוֹ לַעֲבֹר בְּעִיר שֶׁיֵּשׁ בָּהּ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים.
it is forbidden for him to pass through a city that has in it an active worship of stars, so that he does not appear to be going there to worship.
איז אים פארבאטן דורכצוגיין אין א שטאָט וואס האט אין זיך עבודה זרה, כדי ער זאל נישט אויסזען ווי ער גייט אהין דינען.
בַּמֶּה דְּבָרִים אֲמוּרִים
In what circumstances are these words said?
אין װעלכע אומשטענדן װערן די דאָזיקע װערטער געזאָגט?
בִּזְמַן שֶׁהַדֶּרֶךְ מְיֻחֶדֶת לְאוֹתוֹ מָקוֹם
At a time that the road is designated only to that place of idolatry, which creates the suspicion that he is going to worship;
אין אַ צײַט װאָס דער װעג איז באַשטימט נאָר צו יענעם אָרט פֿון עֲבוֹדָה זָרָה, װאָס שאַפֿט דעם חֲשַׁד אַז ער גײט דינען;
אֲבָל אִם יֵשׁ שָׁם דֶּרֶךְ אַחֶרֶת
but if there is there another road that leads elsewhere,
אָבער אויב עס איז דארט פאראן אן אנדער וועג וואס פירט אנדערש,
וְנִקְרָה וְהָלַךְ בְּזוֹ מֻתָּר:
and it happened by chance and he went on this road, it is permitted, because people will assume he is traveling to the other destination.
און עס האָט זיך געמאַכט צופֿעליק און ער איז געגאַנגען אױף דעם װעג, איז עס ערלױבט, װײַל מענטשן װעלן אָננעמען אַז ער פֿאָרט צו דער אַנדערער דעסטינאַציע.
אָסוּר לִבְנוֹת עִם הָעוֹבְדֵי כּוֹכָבִים
It is forbidden to build with the worshippers of stars
עִס אִיז אָסוּר צוּ בּוֹיעֶן מִיט דִי עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים
כִּפָּה שֶׁמַּעֲמִידִים בָּהּ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים.
a dome that they set up in it an object of worship of stars.
אַ קופּאָל וואָס מע שטעלט דערין אויף אַן אָביעקט פון עבודה זרה.
וְאִם עָבַר וּבָנָה
And if he transgressed and built it anyway,
און אויב ער האָט עובר געווען און געבויט עס סײַ ווי סײַ,
שְׂכָרוֹ מֻתָּר.
his wage is permitted to be used.
איז זײַן שׂכר מותר צו נוצן.
אֲבָל בּוֹנֶה הוּא לְכַתְּחִלָּה
But he may build ab initio
אָבער ער מעג בויען לכתחילה
הַטְּרַקְלִין אוֹ הֶחָצֵר
the palace or the courtyard
דעם פּאַלאַץ אָדער דעם הויף
שֶׁיֵּשׁ בָּהּ אוֹתָהּ הַכִּפָּה:
that there is in it that dome, since he is not building the actual place of the idol itself.
וואָס עס געפינט זיך דערין יענע קופּאָל, ווײַל ער בויט נישט דעם אמתן פּלאַץ פון דעם עבודה זרה גופא.
עִיר שֶׁיֵּשׁ בָּהּ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
In a city that has in it an active festival of worship of stars,
אין אַ שטאָט וואָס עס איז דאָ אין איר אַן אַקטיווער יום-טוב פון עבודה זרה,
וְהָיוּ בָּהּ חֲנֻיּוֹת מְעֻטָּרוֹת וְשֶׁאֵינָן מְעֻטָּרוֹת
and there were in it shops that were adorned with wreaths in honor of the idol, and others that are not adorned,
און עס זענען געווען אין איר געשעפטן וואָס זענען געווען באַצירט מיט קראַנצן לכבוד דעם עבודה זרה, און אַנדערע וואָס זענען נישט באַצירט,
הַמְעֻטָּרוֹת אָסוּר לֵהָנוֹת בָּהֶן בְּכָל מַה שֶּׁבְּתוֹכָן
as for the adorned ones, it is forbidden to benefit from them or with all what is inside them,
וואָס שייך די באַצירטע, איז פאַרבאָטן צו הנאה האָבן פון זיי אָדער פון אַלץ וואָס איז אין זיי,
מִפְּנֵי שֶׁחֶזְקָתָן שֶׁבִּגְלַל עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים נִתְעַטְּרוּ
because their presumption is that because of the worship of stars they were adorned, and the sellers pay a tax to the temple of the idol;
ווייל זייער חזקה איז אַז צוליב עבודה זרה זענען זיי באַצירט געוואָרן, און די סוחרים צאָלן אַ שטייער צום טעמפּל פון דעם עבודה זרה;
וְשֶׁאֵינָן מְעֵטָּרוֹת מֻתָּרוֹת בַּהֲנָאָה.
and those that are not adorned are permitted for benefit, as they have no connection to the idolatrous festival.
און די וואָס זענען נישט באַצירט זענען מותר צו הנאה האָבן, ווייל זיי האָבן קיין שייכות נישט צום עבודה זרה יום-טוב.
חֲנֻיּוֹת שֶׁל עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים אָסוּר לְשָׂכְרָן
Regarding shops of the temple of worship of stars itself, it is forbidden to rent them from the pagan priests,
וואָס שייך געשעפטן פון דעם טעמפּל פון עבודה זרה אַליין, איז פאַרבאָטן זיי צו דינגען פון די עבודה זרה כהנים,
מִפְּנֵי שֶׁמְּהַנֶּה עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים:
because by paying rent, he benefits and enriches the treasury of the worship of stars.
ווייל דורך צאָלן דירה-געלט, האָט ער הנאה און באַרייכערט דעם אוצר פון עבודה זרה.
הַמּוֹכֵר בַּיִת לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
One who sells a house for the purpose of idol worship
אֵיינֶער װאָס פֿאַרְקֵייפֿט אַ הױז פֿאַר עֲבוֹדָה זָרָה
דָּמָיו אֲסוּרִים בַּהֲנָאָה
its money is forbidden in benefit
אִיז אִיר גֶעלְט אָסוּר בַּהֲנָאָה (מֶען טאָר נִישְט הֲנָאָה הָאבְּן דֶערְפֿוּן).
וְיוֹלִיכֵם לְיָם הַמֶּלַח.
and he must take them to the Salt Sea to destroy them.
אוּן עֶר מוּז זֵיי בְּרֶענְגֶען צוּם זַאלְץ יַם (כְּדֵי זֵיי צוּ פֿאַרְנִיכְטְן).
אֲבָל עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים שֶׁאָנְסוּ יִשְׂרָאֵל
But idolaters who coerced a Jew
אָבֶּער עֲבוֹדָה זָרָה דִינֶער װאָס הָאבְּן גֶעצְװוּנְגֶען אַ אִיד
וְגָזְלוּ בֵּיתוֹ
and robbed his house
אוּן גֶערוֹיבְּט זֵיין הױז
וְהֶעֱמִידוּ בּוֹ עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
and set up in it an idol worship
אוּן הָאבְּן דָארְט אױפְֿגֶעשְטֶעלְט עֲבוֹדָה זָרָה
דָּמָיו מֻתָּרִין,
if the Jew later receives payment for it, its money is permitted to him, since he did not willingly sell it for idolatry,
אױבּ דֶער אִיד בַּאקוּמְט שְפֶּעטֶער בַּאצָאלְט דֶערְפֿאַר, אִיז אִיר גֶעלְט מוּתָּר פֿאַר אִים, װײל עֶר הָאט עֶס נִישְט גֶעװַואלְדִיג פֿאַרְקֵייפֿט פֿאַר עֲבוֹדָה זָרָה.
וְכוֹתֵב וּמַעֲלֶה בְּעַרְכָּאוֹת שֶׁלָּהֶם:
and he may write and submit the sale documents in their courts to secure the payment.
אוּן עֶר מֶעג שְרַײבְּן אוּן אֵיינְגֶעבְּן דִי פֿאַרְקֵייף דָאקוּמֶענְטְן אִין זֵייעֶרֶע גֶערִיכְטְן צוּ פֿאַרְזִיכֶערְן דִי בַּאצָאל וּנְג.
וַחֲלִילִין שֶׁל עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים
And flutes of idolaters, which are played during their pagan rites,
און פֿלייטן פֿון עובדי כוכבים, וואָס מע שפּילט בײַ זייערע עבודה-זרה-ריטואַלן,
אָסוּר לִסְפֹּד בָּהֶן.
it is forbidden to eulogize with them at a Jewish funeral, as this honors their practice.
איז פֿאַרבאָטן צו מספּד זײַן מיט זיי בײַ אַ ייִדישער לוויה, ווײַל דאָס גיט כּבֿוד זייערע פּראַקטיקעס.
הוֹלְכִין לְיָרִיד שֶׁל עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
One may go to a fair of idol worship
מע קען גיין צו אַ יריד פֿון עבודה-זרה
וְלוֹקְחִין מֵהֶן בְּהֵמָה עֲבָדִים וּשְׁפָחוֹת בְּגֵיוּתָן
and purchase from them livestock, Canaanite servants, and maidservants in their gentility—meaning before they have been immersed for conversion—
און קויפֿן בײַ זיי בהמות, עבדים און שפחות אין זייער גוייִשקייט — דאָס הייסט, איידער זיי האָבן זיך טובֿל געווען פֿאַר גיור —
וּבָתִּים וְשָׂדוֹת וּכְרָמִים
and houses, and fields, and vineyards,
און הייזער, און פֿעלדער, און ווײַנגערטנער,
וְכוֹתֵב וּמַעֲלֶה בְּעַרְכָּאוֹת שֶׁלָּהֶן
and write the bill of sale and register the deed in courts of theirs, even though this gives them recognition,
און שרײַבן דעם קויף-שטר און רעגיסטרירן די אייגנטום-דאָקומענטן אין זייערע געריכטן, כאָטש דאָס גיט זיי אַן אנערקענונג,
מִפְּנֵי שֶׁהוּא כְּמַצִּיל מִיָּדָם.
because doing so is like one who rescues property from their hand and brings it into Jewish ownership.
ווײַל דאָס צו טאָן איז ווי איינער וואָס ראַטעוועט פֿאַרמעגן פֿון זייער האַנט און ברענגט עס אין ייִדישער אייגנטום.
בַּמֶּה דְּבָרִים אֲמוּרִים
In what case are these words said?
אין וועלכן פֿאַל זענען די דאָזיקע ווערטער געזאָגט?
בְּלוֹקֵחַ מִבַּעַל הַבַּיִת שֶׁאֵינוֹ נוֹתֵן מֶכֶס
With a purchaser from a private homeowner, who does not give tax to the temple of the idol from his sales.
בײַם קויפֿן פֿון אַ פּריוואַטן בעל-הבית, וואָס גיט נישט קיין שטײַער צום עבודה-זרה-טמפּל פֿון זײַנע פֿאַרקויפֿן.
אֲבָל הַלּוֹקֵחַ שָׁם מִן הַתַּגָּר אָסוּר
But one who purchases there from the merchant, it is forbidden to buy from him,
אָבער איינער וואָס קויפֿט דאָרטן פֿונעם סוחר, איז פֿאַרבאָטן צו קויפֿן בײַ אים,
מִפְּנֵי שֶׁהוּא נוֹתֵן מֶכֶס
because that he gives tax on his sales,
ווײַל ער גיט שטײַער פֿון זײַנע פֿאַרקויפֿן,
וְהַמֶּכֶס לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים
and the tax is for the benefit of idol worship,
און דער שטײַער איז פֿאַר דער נוץ פֿון עבודה-זרה,
וְנִמְצָא זֶה מְהַנֶּה עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים.
and it turns out that this purchaser benefits and supports idol worship.
און עס שטעלט זיך אַרויס אַז דער קויפֿער האָט הנאה און שטיצט עבודה-זרה.
עָבַר וְלָקַח מִן הַתַּגָּר.
If he transgressed and purchased from the merchant:
אױבֿ עֶר אִיז עָבֿר גֶעװֶען אָן גֶעקױפֿט פֿוּנֶעם סוֹחֵר:
אִם בְּהֵמָה לָקַח
If livestock he purchased,
אויב בהמה האָט ער געקויפֿט,
מְנַשֵּׁר פַּרְסוֹתֶיהָ מִן הָאַרְכֻּבָּה וּלְמַטָּה.
he must cut off its hooves from the knee joint and below so that it is rendered useless, and he may not benefit from it.
מוז ער אָפּשניידן אירע פּאַרסות פֿונעם קני-געלענק און אַראָפּ, כּדי זי זאָל ווערן אומנוצלעך, און ער טאָר נישט הנאה האָבן פֿון איר.
וְאִם כְּסוּת וְכֵלִים לָקַח יֵרָקְבוּ.
And if clothing and utensils he purchased, they must rot and be destroyed.
און אויב קליידער און כּלים האָט ער געקויפֿט, מוזן זיי פֿויל ווערן און צעשטערט ווערן.
לָקַח מָעוֹת וּכְלֵי מַתָּכוֹת יוֹלִיכֵם לְיָם הַמֶּלַח.
If he purchased money and utensils of metals, he must bring them to the Sea of Salt to be cast away forever.
אויב ער האָט געקויפֿט געלט און מעטאַל-כּלים, מוז ער זיי ברענגען צום ים-המלח צו ווערן אַוועקגעוואָרפֿן אויף אייביק.
לָקַח עֶבֶד לֹא מַעֲלִים וְלֹא מוֹרִידִין:
If he purchased a servant, not do we raise him to a position of status, and not do we cast him down to destroy him.
אויב ער האָט געקויפֿט אַן עבד, הייבן מיר אים נישט אויף צו אַ פּאָזיציע פֿון סטאַטוס, און מיר וואַרפֿן אים נישט אַראָפּ אים צו צעשטערן.
עוֹבֵד כּוֹכָבִים שֶׁעָשָׂה לִבְנוֹ אוֹ לְבִתּוֹ מִשְׁתֶּה
A worshiper of stars who made for his son or for his daughter a feast,
אַן עובד כוכבים וואָס האָט געמאַכט פאַר זיין זון אָדער פאַר זיין טאָכטער אַ סעודה,
אָסוּר לֵהָנוֹת מִסְּעֻדָּתוֹ.
it is forbidden to benefit from his meal.
איז אסור צו הנאה האָבן פון זיין סעודה.
וַאֲפִלּוּ לֶאֱכל וְלִשְׁתּוֹת הַיִּשְׂרָאֵל מִשֶּׁלּוֹ שָׁם אָסוּר
And even to eat and to drink, if the Jew brings and consumes food from his own kosher food there at the non-Jew's home, it is forbidden,
און אַפילו צו עסן און צו טרינקען, אויב דער איד ברענגט און עסט פון זיין אייגענעם כשר'ן עסן דאָרטן ביי דעם גוי אין שטוב, איז עס אסור,
הוֹאִיל וּבִמְסִבַּת עוֹבְדֵי כּוֹכָבִים אֲכָלוֹ.
since he is sitting and in a gathering of worshipers of stars he ate it, which brings about closeness.
ווייל ער זיצט און אין אַ צוזאַמענקום פון עובדי כוכבים האָט ער עס געגעסן, וואָס ברענגט צו נאָענטקייט.
וּמֵאֵימָתַי אָסוּר לֶאֱכל אֶצְלוֹ
And from when is it forbidden to eat by him?
און פון ווען אָן איז אסור צו עסן ביי אים?
מִשֶּׁיַּתְחִיל לַעֲסֹק וּלְהָכִין צָרְכֵי סְעֻדָּה
From when he begins to engage and to prepare the needs of the meal,
פון ווען ער הייבט אָן צו באַשעפטיקן זיך און צוצוגרייטן די באַדערפֿענישן פון דער סעודה,
וְכָל יְמֵי הַמִּשְׁתֶּה
and all the days of the feast,
און אַלע טעג פון דער סעודה,
וּלְאַחַר יְמֵי הַמִּשְׁתֶּה שְׁלֹשִׁים יוֹם.
and after the days of the feast for thirty days.
און נאָך די טעג פון דער סעודה פאַר דרייסיק טעג.
וְאִם עָשָׂה סְעֻדָּה אַחֶרֶת מֵחֲמַת הַנִּשּׂוּאִין
And if he made another meal because of the marriage,
און אויב ער האָט געמאַכט אַן אַנדער סעודה צוליב די חתונה,
אֲפִלּוּ לְאַחַר שְׁלֹשִׁים יוֹם אָסוּר עַד שְׁנֵים עָשָׂר חֹדֶשׁ.
even after thirty days it is forbidden until twelve months have passed from the wedding.
אַפילו נאָך דרייסיק טעג איז עס אסור ביז צוועלף חדשים זענען אַריבער פון דער חתונה.
וְכָל הַהַרְחָקָה הַזֹּאת מִפְּנֵי עֲבוֹדָה שֶׁל כּוֹכָבִים הוּא
And all this distancing is because of the concern of being drawn after worship of stars,
און די גאַנצע אָפּהאַלטונג איז צוליב דעם חשש פון נאָכגעצויגן ווערן נאָך עבודה זרה,
שֶׁנֶּאֱמַר "וְקָרָא לְךָ וְאָכַלְתָּ מִזִּבְחוֹ"
as it is said in the Torah, "and he will call to you and you will eat from his slaughtering,"
וִוי עֶס שְׁטֵייט אִין דֶער תּוֹרָה, "אוּן עֶר וֶועט דִיךְ רוּפְן אוּן דוּ וֶועסְט עֶסְן פוּן זֵיין קָרְבָּן",
שֶׁנֶּאֱמַר "וְלָקַחְתָּ מִבְּנֹתָיו לְבָנֶיךָ וְזָנוּ" וְגוֹ':
and immediately after, "and you will take from his daughters for your sons and they will stray" etc.
און גלייך דערנאָך, "און דו וועסט נעמען פון זיינע טעכטער פאַר דיינע זין און זיי וועלן זיך אָפּנאַרן" אאז
בַּת יִשְׂרָאֵל לֹא תֵּינִיק אֶת בְּנָהּ שֶׁל עוֹבֶדֶת כּוֹכָבִים
A daughter of Yisrael should not nurse the son of an idol worshiper
אַ ייִדישע פֿרוי טאָר נישט זויגן דעם זון פֿון אַן עובֿד כּוכבֿים
מִפְּנֵי שֶׁמְּגַדֶּלֶת בֵּן לַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים.
because she thereby raises a son for idol worship.
ווײַל זי ציט אויף אַ זון פֿאַר עבֿודה זרה.
וְלֹא תְּיַלֵּד אֶת הַנָּכְרִית עַכּוּ"ם
And she should not deliver the baby of a non-Jewish idolater for free,
און זי טאָר נישט אויפֿנעמען די קינדער פֿון אַ גוישער עובֿד כּוכבֿים אומזיסט,
אֲבָל מְיַלֶּדֶת הִיא בְּשָׂכָר מִשּׁוּם אֵיבָה.
but she may deliver her for a fee because of the need to prevent hostility.
אָבער זי מעג אויפֿנעמען אירע קינדער פֿאַר אַ שׂכר צוליב דעם חשש פֿון שׂינאה.
וְהַנָּכְרִית עַכּוּ"ם מְיַלֶּדֶת אֶת בַּת יִשְׂרָאֵל
And a non-Jewish idolater may deliver the baby of a daughter of Yisrael,
און אַ גוישע עובֿדת כּוכבֿים מעג אויפֿנעמען די קינדער פֿון אַ ייִדישער פֿרוי,
וּמֵינִיקָה אֶת בְּנָהּ
and she may nurse her son
און זִי מֶעג זֹויגְן אִיר זוּן,
בִּרְשׁוּתָהּ
specifically in her, the Jewish mother's, domain,
בּפֿרט אין איר רשות,
כְּדֵי שֶׁלֹּא תַּהַרְגֶנּוּ:
so that she will not kill him if left alone with the child.
כּדי זי זאָל אים נישט הרגענען.
הַהוֹלְכִין לְתַרְפּוּת עַכּוּ"ם
Those who are going to a place of idol worship
דִי וָואס גֵייֶען צוּ אַן אָרט פֿוּן עֲבוֹדָה זָרָה
אָסוּר לָשֵׂאת וְלָתֵת עִמָּהֶן
it is forbidden to buy and to sell with them, because they will thank their idol for a successful transaction,
אִיז אָסוּר צוּ הַאנדְלֶען מִיט זֵיי, וַוייל זֵיי וֶועלְן זִיךְ בַּאדַאנקֶען צוּ זֵייֶער עֲבוֹדָה זָרָה פַֿאר אַ גֶעלוּנגֶענֶעם גֶעשֶעפְֿט,
וְהַבָּאִים מֻתָּרִין
but those who are returning from there are permitted to do business with, as they have already finished their worship.
אָבֶּער דִי וָואס קוּמֶען צוּרִיק פֿוּן דָארְט זֶענֶען מוּתָּר צוּ טָאן גֶעשֶעפְֿטְן מִיט זֵיי, וַוייל זֵיי הָאבְּן שׁוֹין גֶעענְדִיקְט זֵייֶער עֲבוֹדָה זָרָה.
וְהוּא שֶׁלֹּא יִהְיוּ קְשׁוּרִין זֶה בָּזֶה
And this is only when they are not bound and traveling together as a caravan, this one to that one,
אוּן דָאס אִיז נָאר וֶוען זֵיי זֶענֶען נִישְט פַֿארְבּוּנְדְן אֵיינֶער מִיטְן צְוֵוייטְן אוּן פָֿארְן צוּזַאמֶען אַלְס אַ קַארַאוַואן,
שֶׁאִם הָיוּ קְשׁוּרִין שֶׁמָּא דַּעְתָּן לַחֲזֹר.
for if they were bound together, perhaps their mind is to return there again, and they are still considered as going.
וַוייל אױבֿ זֵיי זֶענֶען פַֿארְבּוּנְדְן צוּזַאמֶען, אֶפְשֶׁר אִיז זֵייֶער כַּוָּנָה צוּרִיקְצוּקוּמֶען אַהִין נָאכְאַמָאל, אוּן זֵיי וֶוערְן נָאךְ אַלְץ פַֿארְרֶעכְנְט וִוי גֵייֶענְדִיק.
יִשְׂרָאֵל הַהוֹלֵךְ לְתַרְפּוּת עַכּוּ"ם,
Regarding a Jew who goes to a place of idol worship,
וֶועגְן אַ אִיד וָואס גֵייט צוּ אַן אָרט פֿוּן עֲבוֹדָה זָרָה,
בַּהֲלִיכָה מֻתָּר לָשֵׂאת וְלָתֵת עִמּוֹ
on the journey there, it is permitted to buy and to sell with him,
אױפְֿן וֶועג אַהִין, אִיז מוּתָּר צוּ הַאנדְלֶען מִיט אִים,
שֶׁמָּא יַחֲזֹר בּוֹ
because we say perhaps he will turn back from it and regret his sin before he gets there,
וַוייל מִיר זָאגְן אֶפְשֶׁר וֶועט עֶר זִיךְ אוּמְקֶערְן דֶערְפֿוּן אוּן חֲרָטָה הָאבְּן אױף זַיין זִינְד אֵיידֶער עֶר קוּמְט אַהִין,
וּבַחֲזִירָה אָסוּר.
but on the return, once he has already sinned, it is forbidden to do business with him.
אָבֶּער אױפְֿן צוּרִיקְקֶער, נָאכְדֶעם וָואס עֶר הָאט שׁוֹין גֶעזִינְדִיקְט, אִיז אָסוּר צוּ טָאן גֶעשֶעפְֿטְן מִיט אִים.
יִשְׂרָאֵל מוּמָר
However, a Jew who is an apostate and has completely cast off the yoke,
אָבֶּער, אַ אִיד וָואס אִיז אַ מוּמָר אוּן הָאט אִינְגַאנְצְן אַרָאפְגֶעוָוארְפְֿן דֶעם יָאךְ,
בֵּין בַּהֲלִיכָה בֵּין בַּחֲזִירָה אָסוּר:
whether on the journey there or whether on the return, it is forbidden to do business with him, as we do not assume he will regret his ways.
סַיי אױפְֿן וֶועג אַהִין סַיי אױפְֿן צוּרִיקְקֶער, אִיז אָסוּר צוּ טָאן גֶעשֶעפְֿטְן מִיט אִים, וַוייל מִיר נֶעמֶען נִישְט אָן אַז עֶר וֶועט חֲרָטָה הָאבְּן אױף זַיינֶע וֶועגְן.
יִשְׂרָאֵל שֶׁהָלַךְ לְיָרִיד שֶׁל עַכּוּ"ם,
In the case of a Jew who went to a fair of idol worshipers,
אין פאַל פון אַ איד וואָס איז געגאַנגען צו אַ יריד פון עבודה זרה עבודה־זרה־דינער,
בַּחֲזִירָה אָסוּר לָשֵׂאת וְלָתֵת עִמּוֹ
upon his returning it is forbidden to trade and to deal with him,
ביי זיין צוריקקער איז עס אסור צו האַנדלען און צו טאָן געשעפטן מיט אים,
שֶׁמָּא עַכּוּ"ם מָכַר לָהֶן שָׁם,
lest an object of idol worship he sold to them there,
כּדי נישט אַז אַן אָביעקט פון עבודה זרה זאָל ער דאָרטן פאַרקויפן צו זיי,
וּדְמֵי עַכּוּ"ם בְּיַד יִשְׂרָאֵל אֲסוּרִים בַּהֲנָאָה
and the money of an idol in the hand of a Jew is forbidden in benefit,
און געלט פון עבודה זרה אין דער האַנט פון אַ איד איז אסור בהנאה,
וּבְיַד עַכּוּ"ם מֻתָּרִין בַּהֲנָאָה,
but in the hand of an idolater the money is permitted in benefit.
אָבער אין דער האַנט פון אַ עבודה זרה עבודה־זרה־דינער איז דאָס געלט מותר בהנאה.
וּמִפְּנֵי זֶה נוֹשְׂאִין וְנוֹתְנִין עִם עַכּוּ"ם הַבָּא מִן הַתַּרְפּוּת שֶׁל עַכּוּ"ם
And because of this, we trade and we deal with an idolater who comes from the festival of idol worship,
און צוליב דעם, האַנדלען מיר און טוען מיר געשעפטן מיט אַ עבודה זרה עבודה־זרה־דינער וואָס קומט פון דעם יום־טוב פון עבודה זרה,
וְאֵין נוֹשְׂאִין וְנוֹתְנִין עִם יִשְׂרָאֵל הַבָּא מִן הַתַּרְפּוּת הַהוּא
but we do not trade and deal with a Jew who comes from that festival,
אָבער מיר האַנדלען נישט און טוען נישט געשעפטן מיט אַ איד וואָס קומט פון יענעם יום־טוב,
וְלֹא עִם יִשְׂרָאֵל מוּמָר
and not with an apostate Jew,
און נישט מיט אַ איד מומר,
לֹא בַּהֲלִיכָתוֹ וְלֹא בַּחֲזִירָתוֹ:
neither on his going and nor on his returning.
נִישְׁט בַּיי זַיין גֵיין אָן נִישְׁט בַּיי זַיין צוּרִיקְקֶער.
The chapter begins by forbidding business transactions, loans, and gifts with idolaters within three days of their festivals in Eretz Yisrael, or on the day of the festival itself in Chutz la'Aretz, though certain non-durable goods and verbal loans are permitted to prevent financial loss. It distinguishes between communal festivals and private celebrations of an individual, and details the strict prohibition against selling items specifically used for avodah zarah or dangerous items like weapons and wild animals. Finally, the Rambam outlines the guidelines for traveling near cities containing avodah zarah and the halachos of building structures, such as domes or courtyards, that might be used for pagan worship.
דֶּער קַאפִּיטְל הֵייבְּט זִיךְ אָן מִיט דֶּעם אִסּוּר פֿוּן מַשָּׂא וּמַתָּן, הַלְוָואוֹת, אוּן מַתָּנוֹת מִיט עֽוֹבְדֵי כּוֹכָבִים אִין דִּי דְּרַיי טֶעג פֿאַר זֵייעֶרֶע חַגִּים אִין אֶרֶץ יִשְׂרָאֵל, אָדֶער אִין דֶּעם יוֹם הָאִיד אַלֵיין אִין חוּץ לָאָרֶץ, כָּאטְשׁ גֶעװִיסֶע זַאכְן וָואס הַאלְטְן זִיךְ נִישְׁט לַאנְג אוּן מַלְוֶה עַל פֶּה זֶענֶען מֻתָּר כְּדֵי צוּ פַֿארְמַיידְן אַ גְרוֹיסְן הֶפְסֵד. עֶס צֶעטֵיילְט צְוִוישְׁן אַ חַג פֿוּן אַ גַאנְצֶע שְׁטָאט אוּן אַ פְּרִיװַאטֶע שִׂמְחָה פֿוּן אַ יָחִיד, אוּן לֵייגְט פֿאַר דֶּעם שְׁטְרֶענְגְן אִסּוּר פֿוּן פַֿארְקוֹיפְֿן זַאכְן וָואס זֶענֶען סְפֶּעצְיֶעל גֶענוּצְט פֿאַר עֲבוֹדָה זָרָה אָדֶער גֶעפֶֿערְלִיכֶע זַאכְן װִי וַואפְּן אוּן וִוילְדֶע חַיּוֹת. צוּם סוֹף, שְׁטֶעלְט דֶּער רַמְבָּ
My dear talmid, when you look at the detailed halachos of how we must distance ourselves from the festivals and practices of avodah zarah, a profound truth of the neshamah emerges. The Torah is teaching us about the incredible power of association and influence. We are forbidden to do business with them before their holidays because we do not want our actions, our livelihood, or our energy to even indirectly fuel or validate something that stands against the oneness of Hashem.
This is not just about ancient temples and statues; it is about the spiritual environment we build around ourselves every single day. The people we connect with, the places we walk, and the transactions we make all leave an imprint on our hearts. If we allow ourselves to get too close to influences that do not align with Torah and yiras Shamayim, those influences slowly seep into our thoughts and weaken our connection to Hashem.
Just as the halacha warns us not to sell weapons or dangerous things that can cause harm, we must protect our own spiritual safety. We have to be mindful of what we bring into our homes and what we allow to occupy our minds. Our avodah is to keep our hearts pure and dedicated solely to Hashem, ensuring that everything we touch and do brings us closer to Kedushah.
Today, take a moment to look at your daily routine and identify one environment, media source, or social circle that does not elevate your yiras Shamayim, and make a conscious decision to step back from it to keep your neshamah pure.
מַיין טַייעֶרֶער תַּלְמִיד, וֶוען דּוּ קוּקְסְט אױף דִּי דֶּעטַאלִירְטֶע הֲלָכוֹת װִי אַזֹוי מִיר דָּארְפְֿן זִיךְ דֶּערְװַייטֶערְן פֿוּן דִּי חַגִּים אוּן מִנְהָגִים פֿוּן עֲבוֹדָה זָרָה, קוּמְט אַרוֹיס אַ טִיפֶֿע אֱמֶת פֿאַר דֶּער נְשָׁמָה. דִּי תּוֹרָה לֶערְנְט אוּנְז דֶּעם גֶעװַאלְדִיגְן כֹּחַ פֿוּן הַשְׁפָּעָה אוּן שַׁייכוּת. עֶס אִיז אוּנְז אָסוּר צוּ טָאן בִּיזְנֶעס מִיט זֵיי פֿאַר זֵייעֶרֶע חַגִּים, וַוייל מִיר וִוילְן נִישְׁט אַז אוּנְזֶערֶע מַעֲשִׂים, אוּנְזֶער פַּרְנָסָה, אָדֶער אוּנְזֶער עֶנֶערְגְיֶע זַאלְן אָפִֿילוּ אוּמְדִּירֶעקְט שְׁטִיצְן אָדֶער מְחַזֵּק זַיין עֶפֶּעס וָואס שְׁטֵייט קֶעגְן דֶּעם אַחְדוּת הַשֵּׁם.
דָּאס אִיז נִישְׁט בְּלוֹיז גֶעזָאגְט גֶעװָארְן אױף אַלְטֶע גֶעצְן הֵייזֶער אוּן שְׁטֵיינֶערְנֶע פְּסִילִים; דָּאס רֶעדְט צוּ דֶּעם רוּחָנִיּוּתְ'דִיגְן אַרוּם וָואס מִיר בּוֹיעֶן אַרוּם זִיךְ יֶעדְן אֵיינְצִיגְן טָאג. דִּי מֶענְטְשְׁן מִיט וֶועמֶען מִיר הָאבְּן אַ שַׁייכוּת, דִּי עֶרְטֶער װאוּ מִיר גֵייעֶן, אוּן דִּי גֶעשֶּׁעפְֿטְן וָואס מִיר טוּעֶן, לָאזְן אַלֶע אִיבֶּער אַ רוּשָׁם אױף אוּנְזֶער הַארְץ. אױב מִיר לָאזְן זִיךְ צוּקוּמֶען צוּ נָאכְנְט צוּ הַשְׁפָּעוֹת וָואס שְׁטִימֶען נִישְׁט מִיט תּוֹרָה אוּן יִרְאַת שָׁמַיִם, וֶועלְן דִּי הַשְׁפָּעוֹת לַאנְגְזַאם אַרַיינְדְּרִינְגֶען אִין אוּנְזֶערֶע מַחְשָׁבוֹת אוּן אָפְֿשְׁוַואכְן אוּנְזֶער קֶשֶׁר צוּ הַשֵּׁם.
פּוּנְקְט װִי דִּי הֲלָכָה וַוארְנְט אוּנְז נִישְׁט צוּ פַֿארְקוֹיפְֿן קַיין וַואפְּן אָדֶער גֶעפֶֿערְלִיכֶע זַאכְן וָואס קֶענֶען בְּרֶענְגֶען הֶיזֶק, אַזֹוי אױךְ מוּזְן מִיר הִיטְן אױף אוּנְזֶער אֵייגֶענֶער רוּחָנִיּוּתְ'דִיגֶער זִיכֶערְקַייט. מִיר מוּזְן זַיין פַֿארְזִיכְטִיג וָואס מִיר בְּרֶענְגֶען אַרַיין אִין אוּנְזֶערֶע הֵייזֶער אוּן וָואס מִיר לָאזְן פַֿארְנֶעמֶען אוּנְזֶער קָאפּ. אוּנְזֶער עֲבוֹדָה אִיז צוּ הַאלְטְן אוּנְזֶער הַארְץ רֵיין אוּן אָפְֿגֶעזוּנְדֶערְט בְּלוֹיז פֿאַר הַשֵּׁם, זִיכֶער צוּ מַאכְן אַז אַלֶעס וָואס מִיר רִירְן אָן אוּן אַלֶעס וָואס מִיר טוּעֶן בְּרֶענְגְט אוּנְז בְּלִיזֶער צוּ קְדֻשָּׁה.
נֶעם הֵיינְט אֵיין מִינוּט צוּ קוּקְן אױף דַיין טֶעגְלִיכְן סֵדֶר הַיּוֹם, אוּן גֶעפִֿין אֵיין זַאךְ, אֵיין סְבִיבָה, אָדֶער אֵיין חַבְרוּתָא וָואס הֵייבְּט נִישְׁט אױף דַיין יִרְאַת שָׁמַיִם, אוּן מַאךְ אַ בַּאשְׁלוּס זִיךְ צוּרִיקְצוּצִיהֶען דֶּערְפֿוּן כְּדֵי צוּ הַאלְטְן דַיין נְשָׁמָה רֵיין אוּן הֵיילִיג.